5 Haziran 2026 – T24 Dış Haberler – Columbia Üniversitesi’nde görevli bilim insanları, insan embriyolarında gen düzenleme konusundaki önemli bir başarıya imza attı. Genetik bilimci Dieter Egli’nin liderliğindeki ekip, erken dönem embriyoların DNA’sındaki belirli genetik harfleri değiştirmeyi başardı. Araştırmada, klasik CRISPR yöntemine kıyasla DNA’yı kesmeden çalışan “base editing” tekniği kullanıldı. Bu yeni yaklaşımın, geçmişteki CRISPR uygulamalarında görülen ciddi DNA hasarlarını azaltabileceği ifade edildi.
Bilim insanları, denemelerde kalp hastalığı riskiyle ilişkili PCSK9 geni ve fetüs döneminde hemoglobin üretiminde rol oynayan HBG genini hedef aldı. Bazı embriyoların her iki genin aynı anda düzenlenmesine imkan tanıdığı bildirildi. Ancak araştırmacılar, bu yöntemin henüz klinik kullanıma hazır olmadığını belirtti. Deneylerde gözlemlenen bazı embriyoların tüm hücrelerinin aynı şekilde düzenlenmeyerek “mozaik embriyo” durumuna yol açması, ileride sağlık riskleri doğurabileceği açısından endişe yaratıyor.
Dieter Egli, embriyo genetiğine müdahalenin potansiyel fayda ve risklerinin kamuoyunda açıkça tartışılması gerektiğini söyledi. Araştırmanın henüz bilimsel bir dergide yayımlanmadığı, çevrimiçi platformlarda paylaşıldığı ve hakem değerlendirme sürecinin devam ettiği belirtildi. Uzmanlar, bu teknolojinin gelecekte kalıtsal hastalıklar için genetik mutasyonların embriyo aşamasında düzeltilebilme umudunu taşıdığını ifade ediyor. Ancak aynı yöntem, embriyoların belirli özelliklere göre düzenlenmesi potansiyeli nedeniyle etik tartışmaları da beraberinde getiriyor.
Biyoetik uzmanları, insan embriyosunda gen düzenlemenin yalnızca hastalıkların önlenmesiyle sınırlı kalmayabileceği konusunda uyarıyor. Eleştirmenler, bu teknolojinin ileride boy, zekâ veya fiziksel özellikler gibi alanlarda “tasarım bebek” uygulamalarına yol açabileceğini öne sürüyor. İnsan embriyolarında gen düzenleme tartışması, 2018 yılında Çinli bilim insanı He Jiankui’nin CRISPR yöntemiyle genetik olarak değiştirilmiş bebeklerin doğduğunu açıklamasının ardından gündeme gelmişti. He’nin çalışması, bilim camiasında etik dışı ve riskli olarak değerlendirilmişti.
Columbia Üniversitesi’nin yeni araştırması, insan embriyolarında daha hassas gen düzenlemesi yapılabileceğini ortaya koyması açısından önemli bir adım olarak görülüyor. Ancak uzmanlar, bu yöntemin güvenliği ve etik sınırları belirlenmeden klinik uygulamalara geçilmemesi gerektiği konusunda uyarıyor.
