Küresel bitkisel yağ pazarında dikkat çekici bir ayrışma gözlemleniyor. Palm yağı, soya yağının yanı sıra son iki buçuk yılın en yüksek iskontosuyla işlem görmeye başladı. Analistlere göre, bu durum piyasalarda yeni bir talep dinamiğinin belirmesine neden olabilir. Bloomberg verilerine göre, soya yağı ile palm yağı arasındaki fiyat farkı ton başına yaklaşık 390 dolara ulaştı. Bu seviye, Ekim 2023’ten bu yana kaydedilen en yüksek fark olarak dikkat çekiyor. Geçen yıl bu farkın ortalama 99 dolar civarında olduğu düşünüldüğünde, mevcut ayrışmanın belirginliği artmış durumda.
Fiyat farkının nedenleri arasında iki temel dinamik öne çıkıyor. Öncelikle, soya yağı fiyatları yılın başından beri yükseliş trendi izlemiş durumda. Bu artışta, ABD’de biyoyakıt kotalarının artırılacağı beklentisi ve Hindistan ile yapılan ticaret anlaşmasının talebi artıracağı öngörüsü etkili oldu. Ayrıca, İran’daki savaşın etkisiyle yükselen enerji fiyatları, biyoyakıtların cazibesini artırarak soya yağı fiyatlarını destekledi. Palm yağı tarafında ise daha zayıf bir görünüm söz konusu. Endonezya ve Malezya’dan gelen güçlü arz beklentileri, başlıca alıcı ülkelere yapılan ihracattaki düşüşle birleşince fiyatlar üzerinde baskı oluşturdu. Malezya’nın 1-20 Nisan tarihleri arasındaki palm yağı ihracatı, bir önceki aya göre yüzde 26 oranında azaldı. Bu düşüşte Hindistan, Çin ve Orta Doğu’ya yapılan sevkiyatların azalması etkili oldu.
Ancak bu büyük fiyat farkı, talep üzerinde yeni bir hareketlenmeye neden olabilir. Mumbai merkezli Murji Meghan Services’te çalışan emtia tüccarı Mitesh Saiya, Hindistan’da stokların azaldığını ve alıcıların mayıs ayı için yeterli pozisyon almadığını belirtiyor. Saiya, palm yağı ile soya yağı arasındaki bu fiyat farkının, Hindistanlı alıcıları önümüzdeki günlerde daha fazla palm yağı alımına yönlendirebileceğini ifade ediyor.
Fiyat hareketlerine bakıldığında, Malezya Borsası’nda temmuz vadeli palm yağı kontratı gün ortasında yüzde 0,4 artış göstererek ton başına 4.518 ringgit seviyesine ulaştı. Yılın başından bu yana artış oranı yüzde 12’yi buldu. Chicago Borsası’nda temmuz vadeli soya yağı, yüzde 0,5 artarak pound başına 69,64 cent seviyesine yükseldi; önceki günkü artış ise yüzde 2,1 olmuştu. Çin Dalian Emtia Borsası’nda eylül vadeli rafine palm yağı, yüzde 1,1 değer kazanarak ton başına 9.592 yuan olurken, aynı dönemde soya yağı yüzde 0,6 artışla 8.522 yuan seviyesine çıktı.
Bunun yanı sıra, palm yağının gaz yağına göre fiyat avantajı da dikkat çekiyor. Ton başına yaklaşık 66 dolar seviyesindeki bu prim, geçen yıl ortalamasının 267 dolar seviyesinin oldukça altında. Bu durum, palm yağının enerji piyasasıyla ilişkili fiyatlamalarda daha zayıf bir konumda olduğunu gösteriyor. Genel çerçevede, soya yağı güçlü talep beklentileri ve enerji fiyatlarının desteğiyle yükselişini sürdürürken, palm yağı arz fazlası ve zayıf ihracat nedeniyle geride kalmış durumda. Ancak iki ürün arasındaki açılan fiyat farkı, özellikle Hindistan gibi büyük tüketici pazarlarında palm yağı talebini yeniden canlandırabilecek kritik bir etken olarak öne çıkıyor.
